تمام کسانی که با نجوم و آرایش فضایی زمین و خورشید آشنا هستند، می دانند که زمین در اول دیماه هر سال به نقطه انقلاب زمستانی خود می رسد. نقطه ای که در آن، ناظران نیمکره شمالی دارای کوتاهترین روز و بلندترین شب سال بوده و بر عکس در نیمکره جنوبی بلندترین روز سال اتفاق می افتد.

اما باید توجه داشت که در این شب

همه ناظران نیم کره شمالی دارای طول شب یکسان نیستند. در استوا طول شب و روز برابر و مساوی با 12 ساعت است و هرچه به طرف قطب می رویم طول شب یلدا افزایش می یابد. بطوریکه با یک محاسبه ساده می توان به نتایج زیر رسید:

 

همانطور که در جدول فوق مشاهده می شود، شب یلدا برای بعضی کشورها مشکلات زیادی را بوجود می آورد. مثلا در پایتخت سوئد، خورشید ساعت 8 و 55 دقیقه طلوع و ساعت 14 و 37 دقیقه غروب خواهد کرد. یعنی طول روز تنها 5 ساعت و 42 دقیقه است و چه زود شب فرا می رسد! البته خورشید هم در این روزها چه کم فروغ است. زیرا در وسط روز به حداکثر ارتفاع خود از افق یعنی حدود 8 درجه می رسد! آیا می توانید تصورش را بکنید؟

شب یلدای خوبی در کنار خانواده و دوستان داشته باشید.

 

 ظاهرا پیش از مسیحی شدن رومیان ، یعنی 300 سال پس از زایش عیسی مسیح ، کلیسا جشن تولد مهر را به عنوان زادروز عیسی پذیرفت ، زیرا زمان تولد او دقیقا معلوم نبود . از این روست که تا امروز بابانوئل با لباس و کلاه موبدان ظاهر می‌شود و درخت سرو و ستاره‌ای در بالای آن‌هم یادگار مهری‌هاست . جالب این‌جا است که یلدا کلمه‌ای است سریانی به‌معنای تولد و به گفته ابوریحان بیرونی آن‌را " شب‌زادان " ترجمه کرده‌اند . آیین شب یلدا یا شب چله ، خوردن آجیل مخصوص ، هندوانه ، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبه‌های نمادی دارند و نشانه‌ برکت ، تندرستی ، فراوانی و شادکامی هستند . در این شب هم مثل جشن تیرگان فال گرفتن کتاب حافظ مرسوم است . و حاضرین با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن ، آینده گویی می‌کنند .

 

منبع: آسمان پارس

 

 

نیما حامد ارکانی ایرانی است که سنی در حدود 30 سال دارد، او مدرک لیسانس خود را در ریاضی و فیزیک را از دانشگاه تورنتو در سال 1993 گرفته و پس از آن دکترا را در سال 1997 از دانشگاه برکلی کالیفرنیا دریافت کرده است.نیما حامد ارکانی پس از آن در شتابدهنده خطی استنفرد شروع به کار کرد.
ادامه مطلب

دورنمای سال جهانی نجوم كمك به شهروندان جهان در راستای بازشناخت موقعیت جهانی‌شان در روز و شب آسمان و در عین حال برانگیختن یك حس شگفتی و كاوش در آنها است.سال جهانی نجوم كه به مناسبت چهارصدمین سالگرد استفاده از تلسكوپ نجومی برای نخستین بار توسط گالیلئو گلیله برگزار می‌شود، یك جشن جهانی نجومی و همكاری اجتماعی و فرهنگی خواهد بود. هدف اصلی این برنامه جلب توجه جهانیان، بخصوص جوانترها، به نجوم و دیگر علوم با شعار “جهان، از آن تو تا بکاوی” است. فعالیتهای سال جهانی نجوم در سطوح مختلف جهانی، بویژه سطوح ملی و محلی، انجام می‌شوند.گروه‌های ملی در هر كشور برای آماده سازی فعالیتهای سال ۲۰۰۹ تشكیل شده اند كه این گروه‌ها روابط پایداری بین منجمان حرفه و آماتور، مراكز ملی و دانشجویان ایجاد می‌كنند. اهداف و ارزیابی اهداف اصلی پروژه سال جهانی نجوم عبارتند از: افزایش سطح علمی افراد بالا بردن گسترده سطح دسترسی به یافته‌ها و دانش جدید و آزمایشهای رصدی قدرتمندتر كردن ارتباطات نجومی و منجمان در كشورهای جهان پشتیبانی و حمایت از تحصیل علمی رسمی و غیر رسمی فراهم نمودن تصویری جدید از دانش و دانشمندان ساده سازی شبكه های جدید و تقویت شبكه های موجود تقویت نمایی از تعادل جنسی دانشمندان در همه‌ی مراحل و ارائه مشاركت بیشتر توسط اقلیتهای به نمایش درآمده در حرفه های مهندسی و علمی ارتقای مراقبت و محافظت از میراث طبیعی آسمانهای تاریك در مناطقی همچون پاركهای ملی، سایتهای رصدی و كویرها سال جهانی نجوم توسط تجزیه تحلیلهای كمّی و كیفی از چگونگی نیل به هر هدف ،همانطور كه در صدها فعالیت ملی، منطقه‌ای و جهانی اجرا می‌شود، ارزیابی خواهد شد. اطلاعات توسط پرسشگران آنلاین پس از پایان هر فعالیت جمع آوری میشود و دبیرخانه سال نجوم ارزیابی ها را هماهنگ می‌كند. برا آگاهی بیشتر می توانید به وب سایت رسمی مراجعه نمایید. وب سایت آسمان شب ایران درنظر دارد برنامه های انجمنهای ستاره شناسی سراسر ایران را برای اطلاع رسانی علاقه مندان در این بخش معرفی نماید. ضمناً این وب سایت آمادگی هرگونه همکاری و ارائه مشاوره در زمینه برنامه های مختلف مانند برگزاری سمینارها، نمایشگاه ها، تهیه لوازم ستاره شناسی، برگزاری دروه های آموزشی را در سراسر کشور دارد.

منبع : آسمان شب ایران

آینه ها در جنگ با شهاب سنگ ها

 

 

آینه های پران می توانند زمین را از برخورد ویرانگر با شهاب های آسمانی نجات دهند.
نزدیک به 5هزار آینه برای منعکس کردن اشعه خورشید بر یک شهاب آسمانی لازم است تا با ذوب کردن سنگ های آن، تغییر مسیرش را عملی کنند.
این موضوع پس از آن اعلام شد که گروهی از دانشگاه گلاسکو نه شیوه مختلف را برای پس راندن اجرام آسمانی مقایسه کردند.
هر صد سال حدود صد میلیون شهاب سنگ به زمین برخورد می کند.
یکی از شیوه هایی که این گروه تحقیقاتی با روش استفاده از آینه های پران مقایسه کرده انفجار هسته ای بود ه است.
یکی از نگرانی های دانشمندان خسارات ناشی از معلق شدن قطعات ناشی از انفجار هسته ای است.
آینه هایی که در یک مدار حرکت می کنند با انعکاس اشعه آفتاب بر شهاب سنگ دمای آن را به 2100 درجه سانتیگراد می رسانند.
اين حرارت باعث ایجاد حفره ای این در شهاب و ضربه به آن می شود.
براساس یافته های این تیم شهاب سنگی که 100 متر قطر دارد به راحتی با استفاده از 100 آینه در چند روز قابل دفع شدن است.
با این همه اگر شهاب سنگی در مقیاس آنچه که باعث نابودی دایناسورها شد به زمین نزدیک شود ناوگانی از 5000 سفینه باید برای حدود سه سال اشعه خورشید را بر آن بتابانند.
دکترماسیمیلیانو واسیل که مدیر این پروژه است شهاب سنگ ها را خطری جدی می داند.
به گفته وی انفجار تانگوسکا در سال 1908 منطقه ای بزرگتر از لندن و حومه آن را تحت تاثیر قرار داد.
آقای ماسیمیلیانو می گوید:" با 10 سفینه که هر کدام 20 آینه داشته باشند می توان ظرف 6 ماه، شهاب سنگی مشابه را از مسیرش خارج کنیم."
به گفته وی یافته های این تیم حاکی از عملی بودن و نتیجه بخش بودن این تکنولوژی است.

 

 

دانشمندان کشورهای مختلف جهان با اعتقاد به اینکه کره ماه دارای آب کافی و خاک مناسب برای زندگی بشر خواهد بود، در حال گسترش میکرو روباتهایی به شکل مورچه هستند تا با استفاده از آنها بتوان عملیات ساخت و ساز را بر روی این کره انجام داد.
به گزارش خبرگزاری مهر، محققان بر این باورند که انسان روزی ماه را مکان زندگی خود قرار خواهد داد و بر اساس این باور در تلاشند تا بتوانند سیستم هایی را به منظور ساخت و ساز در این سیاره تولید کنند.

مارک زیمنسکی محقق روباتیک دانشگاه کارلزروهه آلمان معتقد است که دانشمندان از وجود آب و خاک مناسب در ماه اطمینان داشته و انجام تحقیقات بیشتر نیازمند ساختن مکانهایی مسکونی در ماه برای محققان است.

 

ادامه مطلب

 

 

سازمان ناسا کاوشگر جدید خود را متناسب با شرایط جوی ماه طراحی و تولید کرده و فضانوردان در این کاوشگر نیازی به لباسهای مخصوص فضانوردی نخواهند داشت.
به گزارش خبرگزاری مهر، سازمان ناسا جدیدترین کاوشگر کره ماه را که توسط این سازمان طراحی شده است، ارائه کرد. این کاوشگر به گونه ای ساخته شده است که به فضانوردان اجازه حرکت در مسافتی وسیع بدون نیاز به استفاده از لباسهای سنگین فضانوردی را در سال 2020 خواهد داد.

این کاوشگر کوچک و خلاقانه دارای 12 چرخ بوده و توانایی عبور از مناطق کوهستانی و ناهموار را نیز خواهد داشت. همچنین در بهترین شرایط سوختی این کاوشگر با سرعت 9 کیلومتر بر ساعت حرکت می کند.

کاوشگر جدید ناسا، قسمتی از سیستم و تجهیزاتی است که توسط سازمان فضایی و به منظور بازگشت به ماه در طی دهه های آینده در حال تولید و توسعه است.

این ابزار جدید آزمایشی دارای کابینی است که فشار داخلی آن قابل تنظیم بوده و داخل کابین را صندلی ها و تخت خوابهای چرمی پر کرده است.این تجهیزات به 2 فضانورد اجازه می دهد تا بیش از 2 هفته و در مسافتی بالغ بر هزار کیلومتر به سفر پژوهشی بر روی کره کنند.

بر اساس گزارش رویترز، متخصصان معتقدند این کاوشگر به نسبت کاوشگرهای قدیمی موسوم به آپولو از امنیت بیشتری برای فضانوردان برخوردار بوده و توانایی آنها را در انجام تحقیقات علمی افزایش خواهد داد.

 

                                   

 

 

 

انرژي تاريك يكي از بزرگ ترين رازهاي فيزيك مدرن است، اما شايد مطابق نظرات فيزيكدانان دانشگاه آكسفورد چيزي بيش از يك فريب نباشد.

مشكلي كه پيش روي متخصصان فيزيك نجومي است اين است كه آن ها بايد چرايي انبساط هميشگي جهان با سرعت فزاينده را شرح دهند.رايج ترين توضيح اين است كه نوعي نيرو وجود دارد كه تسريع انبساط جهان را موجب مي شود. اين نيرو عموماً به انرژي تاريك مرموز نسبت داده شده.

اگرچه انرژي تاريك مي تواند به چيزي تعبيه شود،نظريه پردازان آكسفورد حتي پيشنهاد عصباني كننده تري را مطرح مي كنند.آن ها خاطرنشان مي كنند كه ممكن است ما در مكان بسيار خاصي در جهان زندگي كنيم،ما در يك فضاي خالي بزرگ كه چگالي ماده در آن بسيار كم است هستيم.اين نظريه در برابر اصل كوپرنيكي پروبال گرفت كه يكي از مفيد ترين و ماندگارترين نظريه ها در فيزيك است.

كوپرنيك از جمله نخستين دانشمنداني بود كه درمورد اين كه ما در مكان خاصي در جهان نيستيم و اين كه هر نظريه اي كه اظهار كند ما استثنايي هستيم غلط است به بحث نشست.اين اصل مستقيماً ما را به سمت جايگزيني تصور كلي زمين-مركز با مدل ظريف خورشيد-مركز سوق داد.

انرژي تاريك ممكن است همچون انبساطي به نظر آيد،اما با اصل قابل احترام كوپرنيك سازگار است.از طرف ديگر اين طرح كه ما در مكان خاصي در جهان زندگي مي كنيم ضربه زدن به خيلي از دانشمندان است.فيزيكدانان مستقل در آكسفورد مقاله شان را با خاطرنشان كردن اين كه آزمايشات آينده اصل كوپرنيك،بايد به ما در يافتن ايراد اين معما كمك كند به پايان رساندند.

 

دو دانشمند ژاپني و يك دانشمند امريكايي ( ژاپني الاصل ) به خاطر كشف چند ذره بنيادي، مشتركا جايزه نوبل سال 2008 را كسب كردند. اين خبر بعد از ظهر روز سه شنبه 16 مهر 87 توسط كميته جايزه نوبل در آكادمي سلطنتي علوم سوئد اعلام گرديد.

كميته اعطاي جايزه نوبل ، ضمن تمجيد از يوشيرو نامبو (Yoichiro Nambu) دانشمند امريكايي ژاپني الاصل و ماكوتو كوبايشي (Makoto Kobayashi) و توشيهيدي ماسكاوا (Toshihide Maskawa) دانشمندان ژاپني؛  به خاطر انجام  كارهاي متعددي كه به شرح چگونگي تولد جهان با فرآيند شكست تقارن كمك كردند ، جايزه نوبل فيزيك سال 2008 را اعطا كرد. اين دانشمندان به حل معماهايي در جهان هستي پيرامون ذرات بسيار ريز كوارك كمك كرده اند

 

آقاي يوشيرو نامبو استاد دانشگاه شيكاگو موفق شده بود مكانيزم خودبخودي شكست تقارن را طبق مدل استاندارد فيزيك كشف و تشريح نمايد كه سه عدد از چهار نيروي بنيادي جهان هستي را متحد ميكند. ( الكترومغناطيس ، هسته اي ضعيف و هسته اي قوي – بجز نيروي گرانش ) 

همچنين نتايج كار اين دانشمند منجربه توسعه علم كوانتوم كروموديناميك شده است. ( نظريه اي كه به توصيف برخي از فعل و انفعالات بين كوارك ها ميپردازد كه باعث توليد پروتون ها و نوترون ها مي شوند و فعل و انفعالاتي بين اين دو دسته از ذرات كه اتمها را ايجاد ميكنند.  )

نيمي از جايزه 1.4 ميليون دلاري نوبل فيزيك نيز به دو دانشمند ژاپني كه از آنها ياد شد تعلق گرفت. آقاي كوباياشي محقق سازمان پژوهشي شتابدهنده با انرژي بالاي در ژاپن و آقاي ماسكاوا استاد و محقق در دانشگاه كيوتو مي باشد.

اين دو نفر شش گونه از كوارك ها را معرفي كرده اند (up, down, strange, charm, botton, top  ) كه وجود همه آنها پيش از اين در آزمايش هاي فيزيك ذرات با انرژي بالا اثبات شده بود. آنها نشان دادند كه جهان هستي به شكل كاملا متقارن رفتار نميكند ؛ يعني تعداد ذرات بنيادي در ماده بيشتر از تعداد ذرات بنيادي ضد ماده هاست و اين به علت انحراف از تقارن در دنياي كوانتومي است؛

اين مساله درعمل بسيار خوش آيند است؛ زيرا اگر كائنات كاملا متقارن بود آنگاه ضد ماده ها در تقابل با مواد به پايداري ميرسيدند و موجب انفجار و نابودي جهان ميگشتند.

كابوياشي ميگويد اين كشف يك شوك واقعيست و برايم باور كردني نيست. البته ظاهرا آقاي ماسكاوا از اين موضوع حيرت زده نشده اند. او ميگويد فكر نميكرده تا سال پيش موفق به دريافت جايزه نوبل گردد. ولي دريافت آن در سال 2008 را پيش بيني ميكرده، وي بسيار خشنود است كه پروفسور نامبو نيز مشتركا اين جايزه را دريافت ميكند.

فيزيكدانان در حال حاضر در جستجوي مشاهده عيني شكست خودبخودي تقارن هستند؛ همان مكانيزمي كه جهان را در زمان انفجار بزرگ يعني 13.7 ميليارد سال پيش به شرايطي نامتعادل رساند ( مكانيزم هيگز ). اين مكانيزم پيش بيني ميكند كه در چنين شرايطي بايد ذرات هيگز موجود باشند. 

در بهار سال 2009 كه قوي ترين شتابدهنده ذرات جهان (LHC) در مركز تحقيقات هسته اي سرن سوييس مجددا به كار مي افتد؛ دانشمندان در جستجوي اين ذره خواهند بود. ( اين آزمايشگاه چند هفته پيش به علت اختلالات بوجود آمده در آن متوقف گرديد. )

اين دومين جايزه نوبل امسال است كه توسط آكادمي سلطنتي علوم سوئد به دانشمندان اعطا ميگردد. اين جايزه هر سال به دستاوردهاي بزرگ در علم؛ صلح؛ ادبيات و اقتصاد  به دانشمندان و بزرگان اين عرصه ها تعلق ميگيرد. نام جايزه نيز منتسب به شيميدان و ميليونر معروف سوئدي آلفرد نوبل است كه در پايان عمر كليه ثروتش را در قالب جايزه اي سالانه براي بهترين دستاوردهاي بشر توسط دانشمندان اختصاص داد.

 

منبع : شبكه فيزيك هوپا

http://www.hupaa.com

 

تهران و البرز

اثر پديده جزيره گرمايي شهر تهران بر كوه‌هاي مجاور

"هرگونه آسيبي كه به محيط‌زيست وارد كنيم، طبيعت از ما و از فرزندان ما، به سختي و با بيرحمي انتقام ميگيرد".

تهران فرزند البرز (مركزي) است. اين فرزند خيره‌سر، اينك با پرورنده سر سپيد خود چنان مي‌كند، كه هيچ‌كس در تاريخ نكرده است. نمك خورده و نمكدان مي‌شكند و هيچ از قهر طبيعت و انتقام سخت آن نمي‌هراسد. با اين وجود، كوهپايه‌هاي زيباي البرز، حتي امروزه هم جايگاه گياهاني است كه از شبنم بامدادي مرواريدهاي غلتان بر سر تا به‌پاي خود دارند و اشك ژاله بر دامن كوهسار مي‌فشانند.

 

 

 

ادامه مطلب

فکر کنم سال گذشته همه در باره خطرات گرم شدن سیاره زمین به اندازه کافی شنیده باشند. این قضیه علی رغم خطراتی که در پی دارد و فراتر از مرزها می تواند حیات ما را تهدید کند متاسفانه هنوز در جامعه ما جدی گرفته نمی شود و اتفاقا این موضوعی است که هر یک از شهروندها می توانند در باره آن اقدام کنند. همکارانم و من در روزنامه جام جم ستون هفتگی ویژه ای را به نام گرمایش زمین راه انداختیم که تا پیش از عید با همکاری دوست عزیزم محمد درویش منتشر می شد و از هفته دوم انتشار روزنامه بعد از عید هم با همکاری یکی دیگر از دوستان به انتشار آن ادامه خواهیم داد.

اما شاید اولین سوالی که کسی در مواجهه با خبر گرمایش زمین بپرسد این است که مگر ما چه کار می توانیم کنیم. راههای زیر را چندی پیش در قالب یک فایل به دستم رسید و امروز دوباره لینک آن را در اینجا یافتم  و شاید بد نباشد که یک بار دیگر آن را با هم مرور کنیم.

1- لامپ‌های فلوئورسنت با لامپ‌های معمولی جایگزین کنید.
2- دمای ترموستات را در زمستان 2 درجه کاهش و در تابستان 2 درجه افزایش دهید.
3- فیلترهای مشعل و تهویه‌ی هوا خود را به صورت مرتب تمیز و جایگزین کنید.
4- دستگاه‌های الکتریکی مانند تلویزیون و کامپیوتر را در حالت Standby قرار ندهید.
5- یخچال و فریزر را در مکان‌های سرد و دور از وسائل گرمایشی مانند اجاق قرار دهید.
6- برفک‌های یخچال‌ها و فریزرهای قدیمی را به صورت مرتب پاک کنید.
7- ظرف‌های خوراک‌پزی در زمان آشپزی و درست کردن غذا را بپوشانید.
8- زباله‌های زیستی (Organic) را بازیافت کنید.
9- از کیسه‌های پلاستیکی استفاده مجدد کنید. (پیشنهاد بهتر این است که هنگام خرید با خودتان یک زنبیل پارچه ای حمل کنید . برخی از نمونه های آن به شکل تا شو  طراحی شده و می توانید در جیب یا کیفتون بگذارید یادتان باشد شما تنها چند دقیقه از آن کیسه استفاده می کنید اما برای بازگشت آن به طبیعت سالهای طولانی زمان نیاز است.

10- زباله‌های خود را کاهش دهید.
11- به جای غذاهای یخ زده،‌غذاهای تازه خریداری کنید.
12- تا جایی که امکان دارد غذاهای زیستی (Organic) خریداری کنید.
13- گوشت قرمز کمتر بخورید.
14- با باربند خالی، ماشین‌تان را نرانید.
15- تایرهای ماشین‌تان را به صورت هفتگی چک کنید و از نبود برجستگی بر روی آن مطمئن شوید.
16- از هواپیما و هلی‌کوپتر کمتر استفاده کنید.
17- جنگل‌های سرتاسر جهان را در مقابل هرگونه آسیب محافظت کنید.(می دانید که جنگل های هیرکانی مازندران و گیلان در رده باستانی ترین جنگل های جهان هستند که از پیش از عصر یخبندان باقی مانده اند و هر سانتیمتر مربع آن یک موزه واقعی است؟

18- از اتلاف حرارتی خانه‌هایتان برای مدت زمان طولانی جلوگیری کنید.
19- شیشه‌های یک جداره‌ی قدیمی را با شیشه‌های دو جداره جایگزین کنید.